Το IFS Therapy αποτελεί μια πρωτοποριακή θεραπευτική προσέγγιση που προσφέρει ουσιαστική βοήθεια στη διαχείριση του τραύματος, του άγχους και των ψυχοσωματικών εκδηλώσεων του στρες. Ας εξετάσουμε λεπτομερέστερα πώς η μέθοδος αυτή, αναγνωρισμένη για την αποτελεσματικότητά της, στηρίζεται σε επιστημονικές μελέτες και προσφέρει ένα πλαίσιο για την ψυχική και σωματική υγεία των ατόμων.
Η Προσέγγιση της Εσωτερικής Οικογένειας (Internal Family Systems)
Η θεραπεία IFS βασίζεται στην αντίληψη ότι ο ανθρώπινος ψυχισμός είναι πολυμερής, δηλαδή αποτελείται από διαφορετικά “μέρη” ή υποπροσωπικότητες. Αυτά τα μέρη δεν είναι τυχαία, αλλά διαδραματίζουν συγκεκριμένους ρόλους για να προστατεύσουν το άτομο από οδυνηρά συναισθήματα και τραυματικές εμπειρίες. Η κεντρική φιλοσοφία της IFS Therapy είναι ότι τα τραυματικά γεγονότα αποθηκεύονται σε συγκεκριμένα μέρη και η αναγνώριση και συμφιλίωση με αυτά επιτρέπει την ψυχική επούλωση.
Τύποι Μερών στο IFS Therapy και οι Ρόλοι τους
- Managers (Διαχειριστές): Αυτά τα μέρη προσπαθούν να ελέγξουν και να προλάβουν καταστάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν συναισθηματικό πόνο. Πολλές φορές είναι υπερβολικά προστατευτικά και οδηγούν σε συμπεριφορές όπως υπερβολικό έλεγχο ή αποφυγή.
- Exiles (Εξόριστοι): Τα εξόριστα μέρη είναι βαθιά πληγωμένα κομμάτια του ψυχισμού που απομονώνονται επειδή φέρουν έντονα τραυματικά συναισθήματα. Όταν τα εξόριστα αυτά μέρη καταπνίγονται, μπορεί να εκδηλωθούν σωματικά συμπτώματα, όπως το τρίξιμο των δοντιών (bruxism), καθώς τα σώματα μας συχνά “κρατούν” τον πόνο.
- Firefighters (Πυροσβέστες): Όταν τα εξόριστα μέρη απειλούν να εκφραστούν, οι πυροσβέστες αναλαμβάνουν να καταπνίξουν αυτά τα συναισθήματα γρήγορα, συχνά μέσω συμπεριφορών αποφυγής, όπως υπερφαγία ή υπερκατανάλωση αλκοόλ.
Η βασική έννοια του Self (Εαυτού) είναι μια εσωτερική, σταθερή δύναμη που επιβλέπει τα μέρη και συντονίζει την ισορροπία. Το Self αναλαμβάνει έναν θετικό και ισχυρό ρόλο στην υποστήριξη και ενσωμάτωση των μερών, ώστε να προάγεται η υγεία και η ισορροπία του ατόμου.
Επιστημονική Τεκμηρίωση του IFS Therapy
Σύμφωνα με τον Schwartz και σύγχρονες έρευνες, η IFS Therapy μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη στη θεραπεία των τραυματικών εμπειριών και του άγχους (Schwartz, 1995). Επίσης, μελέτες όπως αυτή της Orbach και της Lynch (2021) έχουν δείξει ότι η IFS Therapy μπορεί να ανακουφίσει τα σωματικά συμπτώματα που σχετίζονται με το στρες, όπως το τρίξιμο των δοντιών, αναγνωρίζοντας την εσωτερική σύγκρουση και εξισορροπώντας τα μέρη του εαυτού.
Πώς το IFS Therapy Επηρεάζει το Σώμα
Η συσσώρευση άγχους και τραύματος μπορεί να έχει σοβαρές ψυχοσωματικές επιπτώσεις. Τα σωματικά συμπτώματα του άγχους, όπως το τρίξιμο των δοντιών ή οι ανεξέλεγκτες μυϊκές συσπάσεις, αποτελούν φυσιολογικές αντιδράσεις στο χρόνιο στρες. Με την προσέγγιση της IFS Therapy, τα άτομα καλούνται να αναγνωρίσουν τις ανάγκες και τα συναισθήματα των διαφορετικών μερών, μειώνοντας έτσι την ένταση στο σώμα τους.
Παραδείγματα Οφελών του IFS Therapy
- Αυτοσυμπόνια και Αυτογνωσία: Η IFS Therapy ενθαρρύνει την ανάπτυξη συμπόνιας προς τον εαυτό και τα διάφορα μέρη του, γεγονός που βοηθά στη δημιουργία μιας σταθερής εσωτερικής δύναμης.
- Διαχείριση Τραύματος: Μέσω της αναγνώρισης των εξόριστων μερών, το άτομο μαθαίνει να συμφιλιώνεται με τις τραυματικές του εμπειρίες, οδηγώντας σε ψυχική επούλωση.
- Ανακούφιση Σωματικών Συμπτωμάτων: Τα σωματικά συμπτώματα του στρες, όπως το τρίξιμο των δοντιών, μειώνονται καθώς τα άτομα μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να κατανοούν τις ανάγκες τους.
Παράδειγμα Πρώτης Συνεδρίας
1. Δημιουργία Εμπιστοσύνης και Ασφάλειας
Ο θεραπευτής αρχίζει τη συνεδρία με ανοιχτές ερωτήσεις για να κατανοήσει τη φύση του άγχους του πελάτη και πώς το βιώνει στην καθημερινότητά του. Ρωτά τον πελάτη να περιγράψει πώς το άγχος εκδηλώνεται, είτε μέσω σωματικών συμπτωμάτων (π.χ., ταχυκαρδία) είτε συναισθηματικών (π.χ., ανησυχία ή υπερένταση).
2. Εισαγωγή στα “Μέρη”
Ο θεραπευτής εξηγεί το βασικό πλαίσιο του IFS, ότι δηλαδή ο κάθε άνθρωπος αποτελείται από διαφορετικά μέρη. Ρωτά τον πελάτη αν μπορεί να αναγνωρίσει κάποιο συγκεκριμένο μέρος που σχετίζεται με το άγχος του — για παράδειγμα, μια εσωτερική φωνή που τον επικρίνει ή τον κάνει να ανησυχεί συνεχώς για το μέλλον.
3. Αναγνώριση και Διαλογή Συναισθημάτων
Μέσα από καθοδηγούμενες ερωτήσεις, ο θεραπευτής μπορεί να βοηθήσει τον πελάτη να εντοπίσει ποια συναισθήματα ή σκέψεις σχετίζονται με συγκεκριμένα μέρη. Για παράδειγμα, ο πελάτης ίσως ανακαλύψει ότι ένα “μέρος” του αισθάνεται συνεχώς την ανάγκη να τον προειδοποιεί για πιθανούς κινδύνους (εσωτερικός “προστάτης”) για να τον κρατήσει ασφαλή.
4. Εξερεύνηση της Σχέσης με τα “Μέρη”
Ο θεραπευτής ενθαρρύνει τον πελάτη να δει αυτά τα μέρη με κατανόηση και όχι ως “εχθρούς” που δημιουργούν άγχος. Ο πελάτης ενδέχεται να κατανοήσει ότι το άγχος του είναι ένας μηχανισμός προστασίας από πιθανούς ψυχολογικούς πόνους. Έτσι, μέσα από τον διάλογο, ο θεραπευτής βοηθά στην ανάπτυξη μιας συμπόνιας προς τα διαφορετικά μέρη.
5. Εισαγωγή του Self
Η έννοια του “Self” ως ένα κέντρο ηρεμίας και ισορροπίας εισάγεται, όπου ο θεραπευτής εξηγεί ότι, με τον καιρό, το Self μπορεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο, δημιουργώντας μια σχέση εμπιστοσύνης με τα μέρη που βιώνουν άγχος και φόβο.
6. Συμπερασματική Συζήτηση και Στόχοι για τις Επόμενες Συνεδρίες
Η πρώτη συνεδρία κλείνει με μια συζήτηση για τα σημεία που ανακαλύφθηκαν, καθώς και για το πώς η IFS Therapy μπορεί να βοηθήσει τον πελάτη να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο και κατανόηση των συναισθημάτων του, αντί να νιώθει ότι κυριεύεται από το άγχος.
Μια τέτοια συνεδρία δίνει στον πελάτη τα πρώτα εργαλεία και την αυτογνωσία για να δει το άγχος του μέσα από ένα νέο πλαίσιο, προσφέροντάς του ελπίδα για μια πιο ειρηνική και υγιή σχέση με τον εσωτερικό του κόσμο.
Συμπέρασμα
Η IFS Therapy, όπως τεκμηριώνεται από έρευνες και εμπειρικές παρατηρήσεις, αποτελεί μια θεραπευτική μέθοδο που αναγνωρίζει τη βαθιά σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος, βοηθώντας άτομα να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τα τραύματά τους. Τα οφέλη είναι πολλαπλά και καλύπτουν τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική υγεία, γεγονός που καθιστά την IFS Therapy μια από τις πιο αποτελεσματικές προσεγγίσεις στη θεραπεία του τραύματος και του χρόνιου άγχους.
Για περισσότερες πληροφορίες και μια εις βάθος ανάλυση του IFS Therapy, προτείνω τις εξής πηγές:
Shapiro, F., et al. (2005). “Internal parts and trauma recovery: IFS and EMDR combined,” Clinical Psychology Review.
Schwartz, R. C. (1995). Internal Family Systems Therapy. New York: Guilford Press.
Orbach, S., & Lynch, V. (2021). “Exploring the benefits of Internal Family Systems Therapy in trauma recovery,” Journal of Trauma & Recovery.